İçeriğe geç
Tazminat Hukuku

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Nedir, Kimler İsteyebilir?

Destekten yoksun kalma tazminatı, ölen kişinin bakımını üstlendiği eş, çocuk ve diğer yakınların maddi kaybını karşılar; mirasçı olmak şart değildir.

Av. Kübra Akeller
Yayın: 3 dk okuma

Destekten yoksun kalma tazminatı, bir trafik kazası, iş kazası veya başka bir haksız fiil sonucu hayatını kaybeden kişinin sağlığında bakımını fiilen üstlendiği ya da ileride üstlenmesi beklenen kişilerin, bu destekten mahrum kalmaları nedeniyle uğradıkları maddi zararın giderilmesidir. Türk Borçlar Kanunu'nun 53. maddesinde düzenlenir. Bu tazminatı isteyebilmek için mirasçı olmak gerekmez; belirleyici olan, ölen kişinin talep edenin geçimine katkı sağlamış olmasıdır. Bu nedenle mirası reddetmiş olmak da kural olarak bu talebi ortadan kaldırmaz.

Kimler destekten yoksun kalmış sayılır?

Destek ilişkisi her dosyada somut olarak değerlendirilir. Uygulamada en sık karşılaşılan hak sahipleri şunlardır:

  • Eş: Ölen kişinin eşi, kural olarak destekten yoksun kalan kişi sayılır.
  • Çocuklar: Belirli bir yaşa ya da öğrenimlerinin tamamlanmasına kadar desteğe muhtaç kabul edilirler.
  • Anne ve baba: Ölen çocuğun ileride kendilerine destek olacağı beklentisi, ailenin ekonomik durumu ve yaşları gözetilerek değerlendirilir.
  • Diğer kişiler: Kardeş veya bakımı fiilen üstlenilen başka bir yakın da, düzenli ve sürekli bir desteğin varlığını ispat ederse talepte bulunabilir.

Ölen kişinin geliri yoksa da destek ilişkisi kurulabilir. Örneğin evde çocuklara bakan ve ev işlerini yürüten bir eşin bu emeği de destek olarak değerlendirilir; geliri belgelenemeyen kişiler için uygulamada resmî ve genel verilere başvurulur.

Tazminat hangi verilere göre hesaplanır?

Destekten yoksun kalma tazminatı, sabit bir tutar veya tablo üzerinden değil, her dosyanın kendi verileriyle hesaplanır. Hesap genellikle aktüerya alanında uzman bir bilirkişi tarafından yapılır ve şu unsurlar esas alınır:

  • Ölen kişinin yaşı, mesleği ve belgelenebilen geliri
  • Güncel yaşam tablolarına göre muhtemel yaşam süresi, aktif çalışma ve emeklilik dönemleri
  • Gelirin ölen kişi ile destek alanlar arasında nasıl paylaşıldığı
  • Hak sahiplerinin yaşları ve desteğe ne kadar süre ihtiyaç duyacakları
  • Eşin yeniden evlenme ihtimali gibi hesaplamayı etkileyen durumlar
  • Ölen kişinin olaydaki kusur oranı

Ölen kişinin kazanın meydana gelmesinde kusuru varsa, hesaplanan tazminattan bu oranda indirim yapılabilir. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından hak sahiplerine gelir bağlanmışsa, bu gelirin tazminattan düşülmesi gereken kısmı da hesaba katılır. Bu nedenle bilirkişi raporundaki kabullerin tek tek incelenmesi ve gerekirse itiraz edilmesi önemlidir.

Hesaplamanın doğru yapılabilmesi için şu belgelerin dosyaya eksiksiz sunulması gerekir:

  • Ölüm belgesi, nüfus kayıt örneği ve hak sahipleriyle yakınlığı gösteren kayıtlar
  • Ölen kişinin bordroları, SGK hizmet dökümü, vergi kayıtları veya serbest meslek gelirini gösteren belgeler
  • Çocukların öğrenim durumunu gösteren belgeler
  • Kaza veya olay tutanağı, ceza dosyasındaki kusur raporu
  • Varsa Sosyal Güvenlik Kurumu'nun bağladığı gelire ilişkin yazılar

Her hak sahibinin tazminatı ayrı ayrı hesaplanır; bu nedenle bir hak sahibinin dosyada yer almaması, diğerlerinin talebini engellemez ancak kendi hakkının ayrıca takip edilmesini gerektirir.

Cenaze giderleri ve manevi tazminat

Destekten yoksun kalma tazminatından ayrı olarak, belgelenen cenaze giderleri de sorumlulardan istenebilir. Ölüm hâlinde yakınların yaşadığı acı için manevi tazminat talebi ise ayrı bir taleptir; miktarını hâkim, olayın ağırlığını, kusur durumunu ve tarafların koşullarını gözeterek belirler. Trafik kazalarında manevi tazminat zorunlu trafik sigortası kapsamında değildir; sürücü ve araç sahibinden istenir.

Talep nereye ve hangi sürede yapılır?

Yol, ölümün kaynağına göre değişir:

  • Trafik kazası: Önce karşı aracın trafik sigortasına yazılı başvuru yapılır; sonuç alınamazsa dava veya Sigorta Tahkim Komisyonu yoluna gidilir.
  • İş kazası: İşverene karşı tazminat davası iş mahkemesinde görülür.
  • Diğer haksız fiiller: Dava kural olarak asliye hukuk mahkemesinde açılır.

Haksız fiilden doğan tazminat talepleri kural olarak zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde fiilden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Ölüme yol açan olay aynı zamanda suç oluşturuyorsa ceza kanunundaki daha uzun süre uygulanabilir. İş kazalarında ise işverenin sorumluluğu iş sözleşmesine dayandığından farklı bir süre söz konusu olabilir. Süre hesabını ceza davasının bitmesine bırakmamak gerekir.

Ne zaman avukata danışmalısınız?

Bir yakınınızı kaza sonucu kaybettiyseniz ve sigorta şirketi ya da karşı taraf bir ödeme teklifi sunduysa, hak sahiplerinin kimler olduğunu ve hesaplamanın hangi verilere dayanması gerektiğini belgeleri imzalamadan önce değerlendirmek önemlidir. Ceza soruşturması sürüyorsa, oradaki kusur raporu tazminat dosyasını da doğrudan etkileyeceğinden bu aşamada hukuki destek almak faydalı olur.

Av. Kübra Akeller

Yazar

Av. Kübra Akeller

Malatya Barosu'na kayıtlı avukat; Ceza, aile ve gayrimenkul hukuku alanlarında dava ve danışmanlık yürütür.

Okumaya devam

Tüm makaleler
Tazminat Hukuku3 dk okuma

İş Kazası Tazminatı Nasıl Alınır?

İş kazasında işçi veya yakınları, SGK ödemeleriyle karşılanmayan zararları için işverene karşı iş mahkemesinde maddi ve manevi tazminat isteyebilir.

Aile Hukuku2 dk okuma

Malatya'da Uzaklaştırma Kararı Nasıl Alınır?

Malatya'da şiddet veya tehdit halinde 6284 sayılı Kanun'a göre aile mahkemesi, savcılık ya da kolluğa başvurularak uzaklaştırma kararı istenebilir.

İlk adım

Dosyanızı birlikte netleştirelim.

Tebligat, ifade çağrısı ya da dava dilekçesi aldıysanız bazı süreler işlemeye başlamış olabilir. Belgelerinizle birlikte görüşmek, hangi adımın ne zaman atılacağını netleştirir.