Reddi Miras Nasıl Yapılır? Süre, Başvuru ve Sonuçları
Reddi miras, ölümün öğrenilmesinden itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine yapılan kayıtsız şartsız beyanla olur. Adımlar, süre ve sonuçları.
Reddi miras (mirasın reddi), mirasçının miras bırakanın borçlarından sorumlu olmamak için mirası kabul etmediğini sulh hukuk mahkemesine bildirmesidir. Yasal mirasçılar için süre, miras bırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten itibaren üç aydır. Beyan, miras bırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı olarak yapılır ve kayıtsız şartsız olmalıdır. Bu süre içinde mirası reddetmeyen mirasçı, mirası kazanmış sayılır.
Miras neden reddedilir?
Mirasçılar, miras bırakanın yalnızca mallarını değil borçlarını da devralır ve bu borçlardan kural olarak kendi malvarlıklarıyla da sorumlu olur. Banka kredileri, kredi kartı borçları, kefaletler, vergi ve prim borçları ile icra dosyaları terekenin değerini aşıyorsa mirası reddetmek, mirasçıyı bu sorumluluktan korur. Ret terekenin tamamı için yapılır; malları alıp yalnızca borçları reddetmek mümkün değildir.
Borç durumu belirsizse: resmî defter
Terekenin borca batık olup olmadığı anlaşılamıyorsa, mirası reddetme hakkı bulunan mirasçı sulh hukuk mahkemesinden resmî defter tutulmasını isteyebilir. Bu yolda alacaklılar ilanla çağrılır, terekenin mal ve borçları resmî olarak tespit edilir. Defter tamamlandıktan sonra mirasçıya bir karar süresi verilir; mirasçı mirası reddetmeyi, resmî defter yararlanmasıyla kabul etmeyi veya resmî tasfiye istemeyi seçebilir. Resmî defter talebi de kısa bir süreye bağlı olduğundan, ret süresiyle birlikte değerlendirilmelidir.
Adım adım reddi miras
- Terekeyi araştırın: Tapu müdürlüğü, bankalar, icra daireleri ve vergi dairesi gibi kurumlardan, öğrenilebildiği ölçüde miras bırakanın mal ve borç bilgileri çıkarılır.
- Süreyi hesaplayın: Üç aylık süre ölüm tarihinden değil, ölümün öğrenildiği tarihten başlar. Vasiyetnameyle atanmış mirasçılar için süre, ölüme ilişkin resmî bildirimin kendilerine yapıldığı tarihten işler.
- Başvuruyu yapın: Miras bırakanın son yerleşim yeri Malatya ise Malatya'daki sulh hukuk mahkemesine, mirası reddettiğinizi açıkça belirten bir dilekçe verilir. Ölüm belgesi ve nüfus kayıt örneği eklenir; başvuru harç ve giderlere tabidir.
- Tescil kararını alın: Mahkeme beyanı tutanağa geçirir, reddin tesciline karar verir ve ret kütüğüne kaydeder. Bu bir dava değil, çekişmesiz yargı işidir; mahkeme borçların varlığını araştırmaz, beyanın süresinde ve usulüne uygun yapılıp yapılmadığına bakar.
- Kararı saklayın: Alacaklılar veya icra dairesi size başvurduğunda kararın onaylı örneğini sunarsınız.
Mirası kabul anlamına gelen davranışlar
Üç aylık süre dolmadan da mirası reddetme hakkınızı kaybedebilirsiniz. Terekenin olağan yönetimi dışında kalan işlemler yapan, tereke mallarını kendisine mal eden veya gizleyen mirasçı artık mirası reddedemez. Örneğin miras bırakanın aracını satmak ya da banka hesabındaki parayı çekip harcamak bu niteliktedir. Cenaze giderlerini karşılamak veya bozulabilecek malları korumak gibi zorunlu işler ise kural olarak kabul sayılmaz. Emin değilseniz, ret beyanını vermeden tereke mallarında tasarrufta bulunmayın.
Reddin sonuçları
- Pay kime geçer? Reddeden yasal mirasçının payı, miras bırakandan önce ölmüş gibi diğer hak sahiplerine geçer. Örneğin çocuklar mirası reddederse onların çocukları mirasçı hâline gelebilir; bu durumda torunların da kendileri için ayrıca ret beyanında bulunması gerekebilir.
- Tasfiye: En yakın yasal mirasçıların tamamı mirası reddederse tereke, sulh hukuk mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir. Borçlar ödendikten sonra artan olursa, mirası reddetmemiş gibi hak sahiplerine verilir.
- Ölüm aylığı ve sigorta: SGK'nın bağladığı ölüm aylığı ve lehtar gösterilen hayat sigortası tazminatı kural olarak terekeye dahil değildir; mirasın reddi bunları doğrudan etkilemez. Yine de her dosyanın kendi koşullarına göre değerlendirilmesi gerekir.
Süre kaçırıldıysa: hükmen ret
Miras bırakanın ölüm tarihinde ödemeden acizliği açıkça belli veya resmen tespit edilmişse, miras reddedilmiş sayılır. Buna hükmen ret denir; bu durumun mahkemeden tespiti istenebilir ve Yargıtay uygulamasında bu talep üç aylık süreye bağlı tutulmamaktadır. Ayrıca önemli sebeplerin varlığında sulh hakimi ret süresini uzatabilir veya yeni bir süre verebilir. Ancak her iki yol da ispat gerektirir ve sonucu belirsizdir; üç aylık süreyi beklemeye bırakmamak en güvenli yoldur.
Ne zaman avukata danışmalısınız?
Yakınınızın vefatından sonra adınıza bir icra takibi, ödeme emri veya bankadan borç bildirimi geldiyse, mirasın borca batık olup olmadığını bilmiyorsanız ya da üç aylık sürenin dolmasına az kaldıysa durumu bir avukatla birlikte değerlendirmeniz yararlı olur. Ret süresi kısa ve sonuçları geri dönülmesi zor olduğundan, tereke araştırması ile başvurunun aynı süre içinde planlanması gerekir.

Yazar
Av. Kübra Akeller
Malatya Barosu'na kayıtlı avukat; Ceza, aile ve gayrimenkul hukuku alanlarında dava ve danışmanlık yürütür.
