Vasiyetname Nasıl Açılır? İtiraz ve İptal Davası
Vasiyetname ölümden sonra sulh hukuk mahkemesine teslim edilir, açılır ve ilgililere okunur. İtiraz, iptal sebepleri ve dava süreleri bu yazıda.
Miras bırakanın ölümünden sonra ele geçen vasiyetname, kimde bulunursa bulunsun sulh hukuk mahkemesine teslim edilir; sulh hakimi vasiyetnameyi açar ve ilgililere okur. Mirasçılar, vasiyetnameyle atanan mirasçılara mirasçılık belgesi verilmesine itiraz edebilir. Vasiyetnamenin geçersizliği ise asliye hukuk mahkemesinde açılacak iptal davasıyla ileri sürülür ve bu dava kural olarak öğrenmeden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır.
Vasiyetname türleri
Vasiyetname yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip olmak ve on beş yaşını doldurmuş olmak gerekir. Kanun üç şekil öngörür:
- Resmî vasiyetname: Noter, sulh hakimi veya kanunla yetkilendirilmiş bir görevli tarafından, iki tanığın katılımıyla düzenlenir.
- El yazılı vasiyetname: Baştan sona miras bırakanın el yazısıyla yazılmalı; yapıldığı gün, ay, yıl ve imza da el yazısıyla bulunmalıdır. Bilgisayarda yazılıp yalnızca imzalanan bir metin el yazılı vasiyetname sayılmaz.
- Sözlü vasiyetname: Yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, salgın veya savaş gibi olağanüstü durumlarda iki tanığa beyanla yapılır; diğer şekillerde vasiyetname yapma imkânı doğduktan sonra belirli bir süre geçince hükümsüz kalır.
Vasiyetname nasıl açılır?
- Teslim: Vasiyetnameyi saklayan kişi ve onu düzenleyen ya da saklayan resmî görevli, ölümü öğrenince vasiyetnameyi gecikmeden miras bırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine teslim etmekle yükümlüdür.
- Başvuru: Mirasçılardan biri, ölüm belgesi ve nüfus kayıt örneğiyle mahkemeye başvurarak vasiyetnamenin açılmasını ve saklandığı yerden getirtilmesini isteyebilir. Miras bırakanın son yerleşim yeri Malatya ise başvuru Malatya'daki sulh hukuk mahkemesine yapılır.
- Açma ve okuma: Sulh hakimi vasiyetnameyi teslim aldığı tarihten itibaren bir ay içinde açar ve ilgililere okur; bilinen mirasçılar ve vasiyetnameden hak elde edenler çağrılır.
- Tebliğ: Vasiyetnamenin ilgili hükümlerinin bir örneği, mirasçılara ve vasiyetnameden hak elde eden kişilere tebliğ edilir.
Vasiyetnamenin açılması, içeriğinin geçerli olduğu anlamına gelmez. Sulh hakimi bu aşamada geçerlilik incelemesi yapmaz; açma ve okumayı tutanağa bağlar.
İtiraz ve mirasçılık belgesi
Vasiyetnameyle atanan mirasçılara mirasçılık belgesi verilebilmesi için, yasal mirasçıların veya daha önceki vasiyetnamelerle atanmış mirasçıların, vasiyetnamenin kendilerine bildirilmesinden itibaren bir ay içinde itiraz etmemiş olması gerekir. Süresinde yapılan itiraz, atanmış mirasçıya belge verilmesini engeller; ancak vasiyetnameyi ortadan kaldırmaz. Vasiyetnamenin hükümsüzlüğü için ayrıca iptal davası açılması gerekir.
Vasiyetnamenin iptal sebepleri
- Miras bırakanın vasiyetnameyi yaptığı sırada ehliyetsiz olması; örneğin ileri derecede bunama veya ağır hastalık nedeniyle ayırt etme gücünün bulunmaması
- Vasiyetnamenin yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama etkisiyle yapılması
- İçeriğinin, koşulunun veya yüklemenin hukuka ya da ahlaka aykırı olması
- Kanundaki şekil kurallarına uyulmaması; örneğin el yazılı vasiyetnamenin başkası tarafından yazılmış olması veya resmî vasiyetnamede tanıkla ilgili kurallara uyulmaması
İptal davasını, mirasçı veya vasiyet alacaklısı olarak vasiyetnamenin iptalinde menfaati bulunan herkes açabilir. Ehliyetsizlik iddialarında hastane kayıtları, sağlık raporları ve gerekirse Adli Tıp Kurumu raporu belirleyici olur. Vasiyetname iptal edilmese bile, saklı payınızı zedeleyen kısım için ayrıca tenkis talebinde bulunabilirsiniz.
İptal davası nasıl ilerler?
- Dava, miras bırakanın son yerleşim yerindeki asliye hukuk mahkemesinde açılır; vasiyetnameden yararlanan atanmış mirasçılar ve vasiyet alacaklıları davalı gösterilir.
- Vasiyetnamenin açılma tutanağı, mirasçılık belgesi ve miras bırakanın o döneme ait hastane ve ilaç kayıtları dosyaya getirtilir.
- Vasiyetnameyi düzenleyen noterin işlem dosyası ve tanıklar incelenir; ehliyet tartışmalıysa Adli Tıp Kurumundan rapor alınabilir.
- Vasiyetname iptal edilirse, iptal edilen kısım bakımından yasal mirasçılık kuralları uygulanır ve gerekirse mirasçılık belgesi buna göre yeniden düzenlenir.
İptal davasında süreler
İptal davası, davacının vasiyetnameyi, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamenin açılması tarihinden itibaren iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayanlara karşı yirmi yıl içinde açılmalıdır. Vasiyetnameye dayanılarak sizden bir şey istendiğinde ise geçersizlik def'i olarak her zaman ileri sürülebilir.
Ne zaman avukata danışmalısınız?
Sulh hukuk mahkemesinden vasiyetnamenin açılmasına ilişkin bir çağrı veya tebligat aldıysanız, miras bırakanın vasiyetnameyi yaptığı dönemde sağlık durumunun yerinde olmadığını düşünüyorsanız ya da bir yakınınızın vasiyetname yazdığını biliyor ama nerede olduğunu bilmiyorsanız, bir aylık itiraz ve bir yıllık dava süreleri nedeniyle bir avukatla erkenden görüşmeniz yararlı olur.

Yazar
Av. Kübra Akeller
Malatya Barosu'na kayıtlı avukat; Ceza, aile ve gayrimenkul hukuku alanlarında dava ve danışmanlık yürütür.
